นางวราภรณ์ สักกะโต ผู้อำนวยการโครงการอาวุโส ส่วนงานพัฒนาองค์กรและขับเคลื่อนเครือข่าย สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน) พร้อมด้วย นพ.สมคิด เลิศสินอุดม ผู้เยี่ยมสำรวจ และนพ.อเนก หล้าเพชร ที่ปรึกษากระบวนการคุณภาพ และทีมรับผิดชอบงานคุณภาพของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตาก เข้าร่วมกิจกรรมการลงพื้นที่เพื่อเยี่ยมรับรองขั้นพัฒนาคุณภาพสถานพยาบาลทั้งองค์กรในขั้นที่หนึ่งแก่โรงพยาบาลอุ้มผาง จ.ตาก ในระหว่างวันที่ 22–23 กันยายน 2568 โดยมี นพ.วรวิทย์ ตันติวัฒนทรัพย์ ผอ. รพ.อุ้มผาง แพทย์ พยาบาลและเจ้าหน้าที่ รพ.อุ้มผาง ให้การต้อนรับ

กิจกรรมในครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้โครงการ 1 อำเภอ 1 สถานพยาบาลสู่การพัฒนา ปี 2568 ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อผลักดันให้สถานพยาบาลในแต่ละอำเภอของประเทศไทยเข้าสู่กระบวนการพัฒนาคุณภาพอย่างต่อเนื่องขยายการพัฒนาคุณภาพให้ครอบคลุมมากขึ้น เพื่อส่งผลให้ประชาชนชาวไทยเข้าถึงบริการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยโครงการดังกล่าวยังช่วยเสริมสร้างกลไกเครือข่ายคุณภาพระดับพื้นที่เพื่อให้ประชาชนได้รับบริการที่มีคุณภาพและสร้างความมั่นใจต่อระบบบริการสุขภาพของไทยในอนาคต

ภาพรวมการพัฒนาคุณภาพของโรงพยาบาลอุ้มผาง โรงพยาบาลอุ้มผาง ก่อตั้งเมื่อปี 2527 ปัจจุบันเป็น รพ.ชุมชนระดับ M2 S+ ขนาด 60 เตียง บริการจริง 83 เตียง มีวิสัยทัศน์: “เป็นที่พึ่งของประชาชน ด้วยบริการที่มีคุณภาพ บุคลากรภาคภูมิใจ” เป็น รพ. อยู่ห่างจากตัวเมือง จ.ตาก 247 กม. และแม่สอด 164 กม. เส้นทางคมนาคมยากลำบาก รับผิดชอบประชากรรวมกว่า 94,000 คน ประชากรหลากหลายชนชาติ ทั้ง ไทย กะเหรี่ยง ม้ง ปกาเกอะญอ และแรงงานต่างด้าว ส่วนใหญ่มีรายได้น้อย อยู่ห่างไกล ขาดสิทธิขั้นพื้นฐานจำนวนมาก รพ.จึงพัฒนาศักยภาพเพื่อให้สามารถรองรับและตอบสนองภาวะสุขภาพของประชาชนในพื้นที่ได้ทุกคน โดยไม่แบ่งแยกคนไทยหรือต่างด้าว

ผลงานการพัฒนาคุณภาพที่เป็นผลงานเด่น จำนวนมาก ได้แก่ 1. อุ้มผางโมเดล (Mobile ANC): เนื่องจากอำเภออุ้มผางมีอัตราเกิดสูงกว่าอัตราการตาย ประชากรส่วนใหญ่เป็นกะเหรียง เดินทางมารพ.ลำบาก จึงทำงานร่วมกับเครือข่าย รพ.สต. สุขศาลา ชายขอบและพม่า ในการอบรมพัฒนาศักยภาพหมอตำแย จัดชุดอุปกรณ์ฉุกเฉิน จัดระบบการคัดกรองความเสี่ยงโดยรพ.สต. และส่งต่อเคสเสี่ยงสูงมาคลอดที่รพ. ผลการดำเนินงาน ไม่มีมารดาเสียชีวิตติดต่อกันมาระยะเวลานาน 2. มีการทำงานร่วมกับเครือข่ายบริการสุขภาพ เช่น ระบบส่งต่อครอบคลุม: Sky doctor, คลินิกข้ามแดน, consult ออนไลน์ สถานการณ์โรคสำคัญ ได้แก่ โรคติดต่อชายแดน: มาลาเรีย, คอตีบ, ไอกรน, วัณโรค, พิษสุนัขบ้า 3. พัฒนาระบบสอบเทียบเครื่องมือแพทย์เอง พัฒนาบุคลากรร่วมกับสถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ สู่ศูนย์สอบเทียบเพื่อให้เป็นศูนย์กลางของสถานพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 2 4. มีผลงานวิจัยและ R2R จำนวนมากเพื่อตอบโจทย์ปัญหาของรพ. เช่นการลดค่าใช้จ่าย การพัฒนาศักยภาพในการดูแลผู้ป่วย เช่นการสลายนิ่ว, DM remission การประหยัดพลังงานและสิ่งแวดล้อม: ใช้ solar cell, ผลิต bio diesel, ทำผลิตภัณฑ์ล้างจานใช้เอง พัฒนาการคิดนวัตกรรมเพื่อแก้ปัญหาการทำงาน และลดต้นทุน และ 5. ได้รางวัลระดับเขตด้านนวัตกรรมจำนวนมาก เช่นระบบส่งต่อทารกวิกฤต การพัฒนาเครือง photo therapy ระบบเฝ้าระวังโรคชายแดนที่มีสุขศาลาข้ามแดนและ malaria post เป็นแหล่งฝึกนักศึกษาแพทย์ สร้างเจตคติด้านมนุษยธรรม เป็นแหล่งฝึกนักศึกษาแพทย์เพื่อศึกษาวิถีชีวิต สร้างเจตคติ และจรรยาบรรณของวิชาชีพ ร่วมกับสถาบันการศึกษา ได้รับการสนับสนุนทรัพยากรจากชุมชนและภายนอก เช่น การบริจาคเงิน ยา และเครื่องมือแพทย์ในการดูแลผู้ป่วยจำนวนมาก เป็นต้น

ดังนั้น สรพ.จึงได้รวบรวมผลการพัฒนาคุณภาพของโรงพยาบาลอุ้มผาง เพื่อเป็นต้นแบบโรงพยาบาลชายแดน ที่ยึดหลักมนุษยธรรม ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและเครือข่ายชุมชน สามารถพัฒนาบริการคุณภาพ สร้างความยั่งยืน และเป็นที่พึ่งพิงของประชาชนในบริบทที่ท้าทายที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ และนำเสนอคณะกรรมการเพื่อรับรองการพัฒนาในขั้นที่ 1 ต่อไป